Os museos provinciais vense como un referente de apoio á creación artística feminina
O informe Las Artistas, aquí y ahora elaborado pola Asociación de Mujeres en las Artes Visuales (MAV) destaca a Rede Museística Provincial como a institución galega que programa máis exposicións de mulleres artistas, un 71,5 % do total.
O estudo, que analiza a presenza de mulleres artistas na programación de museos e centros expositivos de todo o Estado entre 2020 e 2024, recompila as cifras deste período: das 21 exposicións individuais programadas nos museos provinciais, 15 foron de mulleres artistas.
O informe valora tamén a publicación de catálogos das exposicións, cunha tirada de 500 exemplares, e a xestión da retribución das artistas e comisarias, subliñando boas prácticas como a cobertura de gastos de produción, montaxe, transporte e seguro.
O estudo avalía 315 centros de todo o Estado, 23 deles en Galiza, nos que contabiliza 319 exposicións individuais das que 116 – o 36,4% - corresponden a mulleres. A media dos centros galegos é superior á que proxecta a análise no ámbito estatal, onde contabiliza 5.266 exposicións individuais, 1.835 – o 34,8 % -, de mulleres artistas.
A deputada de Cultura Iria Castro destacou que “o informe reflicte o froito dunha aposta sostida dos museos provinciais pola creación artística feminina” e sinalou o “interese destas diagnoses con perspectiva de xénero para avaliar a programación das institucións museísticas pública que, ademais das funcións de preservación e difusión do patrimonio e da creación artística, temos a responsabilidade de fortalecer a igualdade efectiva e corrixir situacións de desigualdade”
A xerente da Rede Museística Encarna Lago lembrou que “o compromiso da Rede coa visibilidade da creación artística feminina se reflicte tamén no apoio aos comisariados femininos ou na adquisición de pezas de mulleres artistas, que están ampliando e actualizando os fondos artísticos dos museos” e destacou tamén “o traballo en proxectos de museoloxía social especialmente dirixidos a fomentar a participación feminina na programación dos museos”.
O informe, realizado en Galicia por María Xosé Fernández Iglesias, conclúe que, en termos xerais e no conxunto do Estado, os datos revelan un desequilibrio que responde a patróns estruturais, que perpetúa un relato artístico incompleto e limita o recoñecemento simbólico e económico do traballo das mulleres artistas.
Programación para o mes de marzo
5 de marzo. Museo Provincial de Lugo e Museo de San Paio de Narla
“Facedoras de Lugo, 2025-2026” de Mar Caldas
O vindeiro 5 de marzo -19 horas - inaugúrase o proxecto fotográfico “Facedoras de Lugo”, da artista Mar Caldas. Esta iniciativa forma parte dunha liña de traballo desenvolvida pola autora desde hai máis dunha década co obxectivo de visibilizar a contribución das mulleres ás súas comunidades. Nesta edición, o foco sitúase nas tarefas vinculadas cos animais, principalmente na gandaría, pero tamén na apicultura e na veterinaria.
A mostra fúndase no traballo de campo realizado en concellos como A Pontenova, Guitiriz, Friol, Guntín, Castroverde, Outeiro de Rei, Castro de Rei, O Páramo, Taboada, Monterroso, Becerreá e Ribeira de Piquín. Nestas localizacións documentáronse granxas de diferentes dimensións que, en moitos casos, optan pola produción ecolóxica ou a cría de razas autóctonas. As dez fotografías expostas en ambas sedes museísticas funcionan como unha mostra das ocupacións retratadas e da variedade territorial da provincia.
As imaxes reflicten a diversidade de perfís das mulleres fotografadas, cuxas bagaxes van desde a herdanza familiar de saberes ata a formación académica. O proxecto documenta a incorporación de novas xeracións ao medio rural e o vínculo que estas profesionais manteñen co seu entorno e cos animais. A través destas fotografías, as protagonistas expoñen o seu traballo nun sector estratéxico para a economía, ao tempo que trasladan a súa queixa pola falta de apoio institucional e os obstáculos administrativos que afrontan no seu día a día.
7 de marzo. Museo Provincial de Lugo
“¿Quen ocupa esta cadeira? Cadeira da muller” con Palimoco Teatro
Palimoco Teatro organiza un ano máis esta intervención escénica na que alumnas da súa escola de teatro representan, en diferentes salas do Museo, mulleres que abriron camiño en distintos ámbitos. As persoas asistentes sentan fronte as cadeiras e interactúan coas personaxes, habitando os espazos do Museo con historias. A acción desenvolverase de 11.30 a 13.30 horas.
7 de marzo. Museo do Mar de San Cibrao
As mulleres que navegan a historia
Obradoiro para divulgar a travesía das mulleres nos traballos do mar, desde as pioneiras ata as reivindicacións de dereitos actuais, indagando na historia da comarca da Mariña e da súa xente. Dirixido a nenas e nenos entre 6 e 12 anos.
13 de marzo. Museo do Mar de San Cibrao
Á mesa con Rosalía: memoria dos saberes, memoria dos sabores
Actividade con participación das usuarias e do equipo terapéutico de AFAN Burela na que se afondará na memoria sobre a maneira de alimentarnos e de manter o territorio a partir da obra Rosalía e a cociña. A cociña galega na obra de Rosalía.
14 de marzo. Museo do Mar.
As carolas e os autocoidados no mar de setembro, con Noemí Díaz Orol.
Relatorio incluído dentro do programa “Encontro de saberes. Cousas Nosas”, centrado na figura das carolas ou canouras, mulleres do interior da provincia de Lugo que, despois dos trafegos da terra no verán, ían tomar os baños de setembro ás praias da Mariña, para recuperar os corpos co efecto sanador do mar.